HPV در مردان؛ علائم، خطرها و زمان مراجعه

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV نام یک خانواده بزرگ از ویروس‌هاست که از راه تماس نزدیک پوست و مخاط، به‌ویژه تماس جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی، منتقل می‌شوند. این عفونت محدود به یک جنس، گرایش جنسی یا سبک زندگی خاص نیست. فرد ممکن است در نخستین رابطه یا پس از سال‌ها رابطه مبتلا شود و معمولاً نمی‌توان زمان یا شخص انتقال‌دهنده را با اطمینان مشخص کرد.

انواع مختلف HPV رفتار یکسانی ندارند. بعضی انواع کم‌خطر می‌توانند زگیل تناسلی بسازند؛ انواع پرخطر معمولاً زگیل نمی‌سازند، اما اگر سال‌ها باقی بمانند ممکن است تغییرات سلولی ایجاد کنند. داشتن نوع پرخطر به معنی ابتلا به سرطان نیست. در بیشتر افراد، پاسخ ایمنی ویروس را طی یک تا دو سال تا حد غیرقابل‌تشخیص مهار می‌کند.

نتیجه مثبت شریک یا مشاهده زگیل نباید به سرزنش منجر شود. HPV می‌تواند مدت طولانی خاموش بماند و بعد دیده یا در یک آزمایش دهانه رحم شناسایی شود. بنابراین نتیجه امروز، مدرکی درباره زمان انتقال، وفاداری یا رفتار اخیر هیچ‌یک از شرکا نیست.

شایع‌ترین وضعیت، نبود هرگونه علامت است. اگر زگیل ایجاد شود، ممکن است یک برجستگی کوچک یا چند برجستگی کنار هم باشد؛ صاف، برجسته یا شبیه گل‌کلم، هم‌رنگ پوست، صورتی یا کمی تیره. زگیل‌ها می‌توانند روی پوست آلت، زیر پوست ختنه‌گاه، کیسه بیضه، کشاله ران، پرینه و اطراف یا داخل مقعد دیده شوند. درد معمول نیست، اما خارش، تحریک یا خونریزی پس از اصطکاک ممکن است رخ دهد.

هر برجستگی تناسلی HPV نیست. فولیکول مو، غدد چربی طبیعی، پاپول‌های مرواریدی آلت، مولوسکوم، تبخال، منگوله پوستی و بعضی عفونت‌ها ظاهر مشابه دارند. کندن ضایعه یا استفاده از اسید و داروی زگیل دست و پا روی ناحیه تناسلی می‌تواند سوختگی و عفونت ایجاد کند. تشخیص درست معمولاً با معاینه پزشک انجام می‌شود.

HPV دهانی نیز اغلب بی‌علامت است. گلودرد یا گرفتگی صدای کوتاه‌مدت معمولاً علت‌های شایع‌تری مانند ویروس‌های تنفسی یا رفلاکس دارد. نگرانی بیشتر زمانی است که زخم دهان، گرفتگی صدا، دشواری بلع، توده گردن یا درد یک‌طرفه گوش بیش از دو تا سه هفته بماند؛ این علائم الزاماً سرطان نیستند، ولی نیاز به ارزیابی دارند.

سرطان‌های مرتبط با HPV در مقایسه با تعداد بسیار زیاد عفونت‌ها نادرند. عامل اصلی خطر، ماندگاری چندساله نوع پرخطر همراه با عوامل دیگری مانند مصرف دخانیات، ضعف ایمنی یا بعضی رفتارهای پرخطر است. HPV می‌تواند در بخشی از سرطان‌های مقعد، آلت و دهان و حلق نقش داشته باشد، اما یک عفونت تازه یا زگیل تناسلی به‌خودی‌خود مسیر مستقیم به سرطان نیست.

افراد مبتلا به HIV، دریافت‌کنندگان پیوند یا داروهای سرکوب‌کننده ایمنی، و مردانی که رابطه مقعدی پذیرنده دارند ممکن است خطر بیشتری برای بیماری مقعدی داشته باشند. برنامه ارزیابی این افراد باید فردی و بر اساس امکانات و راهنمای محلی باشد. غربالگری مقعد برای همه مردان توصیه عمومی و یکسانی ندارد و تصمیم درباره آن باید با پزشک آشنا به سابقه فرد گرفته شود.

برای کاهش خطر، ترک سیگار اهمیت واقعی دارد، زیرا دخانیات پاک‌سازی عفونت و سلامت بافت را مختل می‌کنند. واکسیناسیون طبق سن و توصیه کشور، استفاده درست از کاندوم یا محافظ دهانی و محدودکردن تعداد شرکای هم‌زمان می‌توانند احتمال مواجهه یا پیامدها را کاهش دهند. کاندوم تمام پوست ناحیه تناسلی را نمی‌پوشاند، پس محافظت کامل ایجاد نمی‌کند.

برای مرد بدون علامت، آزمایش روتین و تأییدشده‌ای که وضعیت کلی HPV را مشخص کند وجود ندارد. آزمایش خون نیز HPV را تشخیص نمی‌دهد. تست‌های HPV که در برنامه‌های غربالگری دهانه رحم استفاده می‌شوند برای نمونه‌های دهانه رحم اعتبارسنجی شده‌اند و نمی‌توان نتیجه یا کاربرد آن‌ها را خودکار به آلت، ادرار، منی، دهان یا گلو تعمیم داد.

اگر ضایعه وجود داشته باشد، پزشک درباره زمان شروع، تغییر اندازه، درد، خونریزی، داروها و وضعیت ایمنی می‌پرسد و پوست و مخاط را معاینه می‌کند. در بیشتر زگیل‌های تیپیک تشخیص بالینی کافی است. نمونه‌برداری زمانی مطرح می‌شود که ضایعه غیرمعمول، سفت، زخمی، رنگ‌دانه‌دار، خونریزی‌دهنده، مقاوم به درمان یا تشخیص نامطمئن باشد.

برای HPV دهانی نیز غربالگری روتین مورد تأیید برای افراد بی‌علامت وجود ندارد. سواب‌های تجاری دهان نمی‌توانند بگویند چه کسی سرطان خواهد گرفت و نتیجه منفی هم آینده را تضمین نمی‌کند. معاینه دندان‌پزشکی منظم برای سلامت دهان مفید است، اما جایگزین تست غربالگری اختصاصی HPV یا سرطان دهان و حلق نیست.

در صورت برجستگی جدید، تا روشن‌شدن تشخیص از تراشیدن و دست‌کاری آن خودداری کنید و یک وقت غیراضطراری با پزشک عمومی، متخصص پوست، اورولوژیست یا کلینیک سلامت جنسی بگیرید. عکس واضح و ثبت زمان تغییر می‌تواند کمک‌کننده باشد، ولی معاینه حضوری را جایگزین نمی‌کند. اگر درد شدید، خونریزی قابل‌توجه، مشکل تنفس یا بلع سریعاً بدترشونده دارید، ارزیابی فوری لازم است.

درمان موجود برای خود ویروسِ نهفته نیست؛ درمان‌ها زگیل یا تغییر بافتی مشخص را هدف می‌گیرند. ممکن است زگیل پس از درمان برگردد، چون درمان ضایعه الزاماً ویروس موجود در پوست اطراف را حذف نمی‌کند. انتخاب مشاهده، داروی نسخه‌ای، انجماد یا روش‌های دیگر به محل، تعداد، ترجیح فرد و نظر پزشک بستگی دارد.

گفت‌وگو با شریک بهتر است ساده و بدون نسبت‌دادن تقصیر باشد: HPV شایع است، زمان انتقال معلوم نیست و بیشتر موارد مهار می‌شوند. شریک دارای دهانه رحم باید غربالگری معمول خود را طبق سن و نتیجه‌های قبلی ادامه دهد؛ مثبت‌شدن شریک به معنی نیاز به آزمایش‌های زودهنگام یا خارج از برنامه برای همه نیست.