HPV دهانی چیست و چگونه منتقل می‌شود؟

HPV گروهی از ویروس‌هاست که سلول‌های سطح پوست و مخاط را درگیر می‌کند. وقتی ویروس در دهان، قاعده زبان، لوزه‌ها یا حلق حضور داشته باشد از اصطلاح HPV دهانی یا دهان و حلق استفاده می‌شود. این وضعیت با زگیل تناسلی یکسان نیست؛ نوع ویروس، محل و رفتار عفونت می‌تواند متفاوت باشد.

انتقال احتمالاً بیشتر از راه تماس دهان با پوست یا مخاط تناسلی در رابطه دهانی رخ می‌دهد. بوسه عمیق و مسیرهای دیگر بررسی شده‌اند، اما سهم دقیق آن‌ها روشن نیست. ویروس از راه تماس منتقل می‌شود و وجود آن نشانه کثیفی، ضعف اخلاقی یا رفتار خاصی نیست. یک بار تماس نیز می‌تواند کافی باشد، هرچند احتمال برای هر تماس معلوم نیست.

HPV ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها بدون علامت باقی بماند؛ بنابراین با نتیجه آزمایش شریک یا پیداشدن بیماری نمی‌توان زمان انتقال را تعیین کرد. شرکای طولانی‌مدت ممکن است قبلاً در معرض نوع مشترک قرار گرفته باشند. این واقعیت برای گفت‌وگویی آرام و بدون اتهام اهمیت دارد.

در بیشتر افراد، سیستم ایمنی عفونت را طی زمان مهار می‌کند و ویروس دیگر با روش‌های موجود قابل شناسایی نیست. «غیرقابل‌شناسایی» لزوماً به معنی حذف کامل هر ذره ویروس نیست، اما از نظر عملی بیشتر عفونت‌ها به بیماری پایدار تبدیل نمی‌شوند. هیچ دارویی برای پاک‌کردن عفونت بدون ضایعه از دهان تأیید نشده است.

نگرانی اصلی مربوط به تعداد کمی از عفونت‌های نوع پرخطر است که سال‌ها باقی می‌مانند. ماندگاری می‌تواند تغییرات سلولی ایجاد کند و در بخشی از سرطان‌های دهان و حلق، به‌ویژه ناحیه لوزه و قاعده زبان، نقش داشته باشد. این روند معمولاً طولانی است و مثبت‌بودن یک سواب در یک زمان، سرطان یا حتی ماندگاری را ثابت نمی‌کند.

مصرف سیگار و دخانیات، مصرف زیاد الکل و ضعف ایمنی می‌توانند خطر بیماری‌های دهان و حلق را افزایش دهند. مردان در آمار برخی کشورها میزان بالاتری از سرطان دهان و حلق مرتبط با HPV دارند، اما خطر فردی فقط با جنسیت تعیین نمی‌شود. سن، مواجهه‌ها، ایمنی و عوامل سبک زندگی نیز دخیل‌اند.

خود عفونت معمولاً علامت مشخصی ندارد. گلودرد چندروزه، آفت، خشکی دهان یا گرفتگی صدای کوتاه اغلب علت‌های شایع‌تری دارند و از روی آن‌ها نمی‌توان HPV را تشخیص داد. زگیل داخل دهان نادر است و هر برجستگی روی زبان یا لوزه زگیل محسوب نمی‌شود.

علائمی که بیش از دو تا سه هفته می‌مانند نیاز به بررسی دارند: گلودرد یا گرفتگی صدای مداوم، مشکل یا درد هنگام بلع، زخم دهان که خوب نمی‌شود، توده گردن، احساس جسم در گلو، درد یک‌طرفه گوش بدون علت گوش و کاهش وزن ناخواسته. این نشانه‌ها علل خوش‌خیم زیادی دارند و فهرست هشدار به معنی تشخیص سرطان نیست.

دندان‌پزشک می‌تواند دهان و بخش قابل مشاهده حلق را بررسی کند و پزشک گوش‌وحلق‌وبینی به مناطق عمیق‌تر دسترسی دارد. مراجعه زودهنگام برای علامت ماندگار به معنی انتظار برای بدترین تشخیص نیست؛ هدف، یافتن علت قابل درمان و جلوگیری از تأخیر است.

در حال حاضر هیچ تست غربالگری روتین مورد تأییدی برای HPV دهانی در افراد بی‌علامت وجود ندارد. برخلاف دهانه رحم، مرحله پیش‌سرطانی قابل دسترس و مسیر استانداردی که تست جمعیتی آن پیامد را بهتر کند تعریف نشده است. به همین دلیل سواب دهان یا بزاق بخشی از چکاپ معمول نیست.

آزمایش‌های تجاری ممکن است DNA ویروس را در نمونه پیدا کنند، اما نتیجه مثبت محل دقیق، مدت عفونت یا احتمال سرطان را تعیین نمی‌کند. نتیجه منفی نیز ممکن است به نمونه‌گیری، زمان و مقدار ویروس وابسته باشد و خطر آینده را صفر نمی‌کند. تکرار تست بدون برنامه بالینی می‌تواند اضطراب ایجاد کند، بدون اینکه اقدام مؤثری ارائه دهد.

معاینه معمول دندان‌پزشکی برای پوسیدگی، لثه و ضایعات قابل مشاهده ارزشمند است، ولی نباید آن را «غربالگری تأییدشده HPV دهانی» نامید. همچنین هیچ آزمایش خون یا تصویربرداری برای غربالگری عمومی افراد سالم توصیه نمی‌شود. علامت ماندگار باید مستقیم ارزیابی شود، حتی اگر یک تست تجاری قبلی منفی بوده باشد.

واکسن HPV از انواع مهم سرطان‌زا و زگیل‌زا پیشگیری می‌کند و بیشترین اثر را پیش از مواجهه دارد. بسته به سن، سابقه واکسن و راهنمای کشور، تکمیل آن ممکن است هنوز سودمند باشد. واکسن عفونت فعلی را درمان نمی‌کند و جای ارزیابی علامت ماندگار را نمی‌گیرد.

کاندوم و محافظ دهانی در رابطه دهانی می‌توانند تماس مخاطی را کاهش دهند، ولی همه نواحی پوست را نمی‌پوشانند و خطر را صفر نمی‌کنند. تعداد شرکای کمتر یا پرهیز از شرکای هم‌زمان احتمال مواجهه‌های تازه را کاهش می‌دهد؛ این توصیه درباره مدیریت احتمال است و نباید برای قضاوت درباره افراد استفاده شود.

ترک دخانیات، محدودکردن الکل و مراقبت معمول از دندان و لثه برای سلامت دهان مفیدند. هیچ دهان‌شویه، مکمل، گیاه یا محصولی ثابت نکرده که HPV دهانی را پاک کند یا از سرطان مرتبط با آن جلوگیری قطعی کند. برنامه مفید شامل واکسن، کاهش عوامل خطر و مراجعه برای علامت ماندگار است.